Mặt dây: chọn cỡ, chọn dây, và chỗ hay hỏng nhất
Mặt dây là món dễ mua nhất và cũng dễ mua hụt nhất: nhìn trên màn hình thấy vừa, cầm lên tay thấy to; chọn được mặt ưng thì lại vướng ở sợi dây; đeo vài tháng thì mòn ở đúng một chỗ.
Bài này đi qua bốn thứ quyết định một mặt dây có được đeo thật hay nằm trong hộp: cỡ, dây, khoen nối, và cách đeo hằng ngày.
Cỡ mặt: đo bằng chính bàn tay mình
Ảnh sản phẩm gần như luôn phóng to, nên đừng ước lượng bằng mắt. Hai cách đo nhanh và khá chính xác:
- So với đốt ngón tay. Đốt trên của ngón cái người lớn thường quanh 2,5–3 cm. Mặt dây "3 cm" nghe nhỏ nhưng thực ra bằng cả đốt tay.
- Cắt giấy. Lấy tờ giấy cắt đúng kích thước ghi trong mô tả, dán tạm lên ngực rồi soi gương. Việc hai phút này bắt được gần hết các ca mua hụt.
Nguyên tắc chung: mặt lớn hợp người vóc dáng lớn và hợp đeo ngoài áo; mặt nhỏ hợp đeo sát người và đeo hằng ngày. Món đeo mỗi ngày mà lớn quá thì vướng — và vướng thì sẽ được cất đi.
Chiều dài dây: quyết định mặt rơi ở đâu
Đây là thứ ít ai tính mà lại đổi hẳn cảm giác. Cùng một mặt dây, đeo ngắn và đeo dài trông như hai món khác nhau.
- Dây ngắn — mặt nằm cao trên ngực, lộ hẳn khi mặc áo cổ tròn. Hợp mặt nhỏ.
- Dây dài — mặt rơi thấp, có thể giấu trong áo. Hợp mặt lớn và hợp người muốn đeo kín đáo.
Cách chọn: lấy một sợi dây bất kỳ, buộc thử ở vài độ dài, đứng trước gương với đúng loại áo bạn hay mặc. Rồi đo sợi dây ấy — đó là con số cần đặt hàng.
⚠️ Nhớ rằng dây có khoá và dây thắt nút chỉnh được là hai chuyện khác nhau. Dây chỉnh được linh hoạt hơn nhiều, nhất là khi bạn chưa chắc về độ dài.
Chọn dây theo cách sống, không theo cái đẹp
- Dây dù, dây bện. Bền, rẻ, thay dễ, chỉnh độ dài được. Nhược: bạc màu, và sờn dần ở chỗ cọ vào khoen. Lựa chọn hợp lý nhất cho món đeo hằng ngày.
- Dây da. Đẹp và mềm, nhưng sợ nước và mồ hôi — ẩm nhiều thì cứng lại, nứt, rồi đứt. Không hợp người ra mồ hôi nhiều hoặc hay đi mưa.
- Dây bạc. Bền, đẹp lâu, nhưng xỉn đen theo thời gian do phản ứng với không khí — lau bằng khăn đánh bạc là về như cũ. Cẩn thận với dây bạc mắt nhỏ: dễ đứt ở một mắt và khó tìm ra chỗ đứt.
- Dây thép không gỉ. Bền nhất, chịu nước tốt, giá thấp. Ít sang hơn bạc nhưng gần như không phải chăm.
Khoen nối: chỗ hỏng đầu tiên
🔴 Gần như mọi ca "rơi mất mặt dây" đều hỏng ở khoen, không phải ở dây và càng không phải ở mặt.
Khoen nối là một vòng kim loại nhỏ, và có hai loại rất khác nhau:
- Khoen hở — chỉ là một vòng uốn lại, hai đầu chạm nhau. Rẻ, phổ biến, và bung ra được khi bị kéo hoặc khi mòn dần. Đây là nguyên nhân số một.
- Khoen hàn kín hoặc khoen có ren vặn — không bung. Đắt hơn một chút và đáng từng đồng với món bạn quý.
Việc nên làm ngay khi mua: nhìn kỹ khoen. Nếu là khoen hở, nhờ tiệm thay bằng khoen kín, hoặc ít nhất bóp cho khít lại. Và kiểm lại mỗi vài tháng — khoen mòn dần thành một khe nhỏ trước khi bung hẳn, nên nhìn là thấy trước.
Với mặt đá khoan lỗ xuyên, còn một chỗ yếu nữa: mép lỗ khoan. Dây cọ vào mép đá qua nhiều năm có thể mài mòn chính sợi dây — nên với mặt khoan lỗ, hãy kiểm sợi dây ở đúng đoạn đi qua lỗ.
Đeo hằng ngày: bốn lúc nên tháo ra
- Khi tắm. Xà phòng và dầu gội đọng lại ở khe giữa mặt và khoen, và với đá xốp thì chúng ngấm vào.
- Khi bơi. Nước hồ bơi có hoá chất; nước biển có muối. Cả hai đều ăn mòn kim loại và làm dây da hỏng nhanh.
- Khi tập thể thao. Mồ hôi muối, cộng với va đập — đây là lúc mặt dây dễ sứt nhất.
- Khi ngủ. Dây bị gấp và kéo suốt đêm ở những tư thế bất thường; đây là nguyên nhân âm thầm của rất nhiều ca đứt dây.
⚠️ Và một lúc nữa ít ai nghĩ tới: khi xịt nước hoa hoặc bôi kem chống nắng. Xịt trước, đeo sau — cồn và dầu là thứ làm đá xỉn và làm mờ lớp đánh bóng.
Giữ và cất
- Lau khô sau khi tháo ra, bằng khăn mềm. Mồ hôi để qua đêm là thứ ăn mòn chậm nhưng chắc.
- Mỗi món một túi vải riêng. Đá cứng cọ đá mềm là xước; dây kim loại quấn vào nhau là rối và gãy mắt.
- Cất thẳng, đừng cuộn chặt. Dây bị gấp ở một điểm suốt nhiều tháng thì chính điểm đó là chỗ đứt đầu tiên.
Khi nào nên thay dây
Đừng đợi tới lúc đứt. Bốn dấu hiệu nên thay ngay:
- Dây bện bắt đầu xù lông ở đoạn đi qua khoen.
- Dây da cứng lại hoặc nứt ở chỗ gập.
- Khoen nối hở thành khe nhìn thấy được.
- Khoá không còn kêu tách khi đóng, hoặc phải làm hai ba lần mới vào.
Thay dây thường rất rẻ so với giá trị của mặt — và rẻ hơn rất nhiều so với việc đi tìm một món đã rơi đâu đó trên đường.
Mặt khoan lỗ và mặt bọc: hai kiểu, hai bài toán
Có hai cách gắn một viên đá vào sợi dây, và chúng hỏng theo hai kiểu khác nhau:
- Khoan lỗ xuyên qua đá. Gọn, nhẹ, không thêm kim loại. Nhưng lỗ khoan là chỗ đá yếu nhất — với đá có rạn sẵn hoặc đá mềm, một cú va đúng chỗ đó là nứt. Và như đã nói ở trên, mép lỗ mài mòn chính sợi dây.
- Bọc kim loại quanh viên đá. Bảo vệ đá tốt hơn, và đổi được dây dễ hơn. Nhưng nó thêm một điểm hỏng mới: chấu hoặc vành bọc có thể lỏng dần, và tới lúc đó viên đá rơi ra khỏi phần bọc.
Cách kiểm hàng bọc: cầm mặt dây, lắc nhẹ sát tai. Nghe tiếng lạch cạch rất khẽ nghĩa là viên đá đã có khe với phần bọc — đem ra tiệm siết lại trước khi nó rơi hẳn. Với hàng bọc chấu, thỉnh thoảng đưa ngón tay miết qua các chấu xem có cái nào cong ra ngoài không.
⇒ Với đá quý tiền hoặc đá có rạn, bọc an toàn hơn khoan. Với món đeo hằng ngày, giá vừa phải và đá cứng, thì khoan lỗ gọn hơn và ít thứ để hỏng hơn.